CLIENT: Management Committee for the urban development of the peninsula of Zorrozaurre, Bilbao
Το Bilbao, η πόλη που άλλαξε την ταυτότητά της σε λιγότερο από μια εικοσαετία για να αποφύγει τον οικονομικό καταποντισμό μετά την παρακμή των ναυπηγείων και των εργοστασίων χάλυβα, που τη στήριζαν σχεδόν εξ ολοκλήρου, συνεχίζει να εκπλήσσει. Με φιλόδοξα προγράμματα και μελέτες, η πόλη των Βάσκων, συνεχίζει να προχωρά προς το μέλλον αναζωογονώντας εγκαταλελειμμένες περιοχές και μετασχηματίζοντάς τις σε νέους πυρήνες ανάπτυξης.
Η Zaha Hadid και οι συνεργάτες της ανέλαβαν, στη συγκεκριμένη περίπτωση να μετατρέψουν μια μακριά λωρίδα γης 60 εκταρίων, στον ποταμό Nervion ακριβώς δίπλα στο κέντρο της πόλης, από ερημωμένη βιομηχανική ζώνη και εστία υποβάθμισης για την ευρύτερη περιοχή, σε περιοχή κατοικίας και γραφείων. 15.000 άνθρωποι θα ζούν σε ένα σύγχρονο περιβάλλον κατοικίας και 6.000 εργαζόμενοι θα αποκτήσουν επαγγελματική στέγη στο νησάκι αυτό του Nervion, στο “Manhattan” του Bilbao (το κομμάτι γης στο οποίο αναφερόμαστε αποκόπηκε από την όχθη με τη διάνοιξη ενός καναλιού που εξυπηρετούσε την προηγούμενη χρήση της περιοχής).
Γενικά
Κατά την ανάπτυξη του σχεδίου, ήταν πέντε τα σημεία που τέθηκαν.
Πρώτον, στρέφεται προς το Nervion ποταμό, ως ένα στοιχείο που οργανώνει τόσο την ανάπτυξη της πόλης, όσο και την εικόνα της.
Δεύτερον, χρησιμοποιεί τον ποταμό για τον εντοπισμό των σημείων κλειδιά, των κατευθυντήριων γραμμών και των μοντέλων σύνδεσης, όπως επίσης και το έδαφος, για τον προσδιορισμό των τομέων της συγκέντρωσης ή της αραίωσης του αστικού ιστού.
Τρίτον, επιδιώκει τη βελτιστοποίηση της οργάνωσης των υφιστάμενων βιομηχανιών σε σχέση με την πόλη.
Τέταρτον, επενδύει σε υποδομές για την διαχείριση του νερού (πιθανή αύξηση της στάθμης) και για τις μεταφορές.
Πέμπτον, το σχέδιο θα πρέπει να αποσκοπεί στην εξασφάλιση μιας συνεκτικής πόλης.
Συνολικά, υπάρχουν τρείς περιοχές δράσης: ενέργειες εξυγίανσης, εξοπλισμός του τριτογενούς τομέα παραγωγής, ανάπτυξη μεικτών χρήσεων γης (κατοικία, οικονομικές δραστηριότητες, αστικός εξοπλισμός). Η κατοικία θα απασχολεί το 50% του κτιριακού όγκου - εκ’ του οποίο, το 50% των μελλοντικών μονάδων κατοικίας θα απευθύνεται σε νέους. Το 25% των κτιρίων προορίζεται για χρήσεις εμπορίου, υπηρεσιών κ.α. Όσον αφορά την κάλυψη του εδάφους, τα ιδιωτικά κτίρια καταλαμβάνουν ένα 35% και τα δημόσια το 15%. Ένα σύστημα από υπαίθριους χώρους και πράσινο καταλαμβάνει το 20%της επιφάνειας του Zorrozaure, ενώ οι οδοί για πεζούς και οχήματα, το υπόλοιπο 30%.
Σχεδιασμός
Κοιτώντας τα αξονομετρικά σχέδια είναι αδύνατον να αγνοήσει κανείς τις χαρακτηριστικές καμπύλες της Zaha Hadid, οι οποίες εδώ ενθαρρύνονται απ’ την καμπύλη του ίδιου του ποταμού, προβάλλοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της περιοχής του Zorrozaure. Ο σχεδιασμός εδώ, διαφοροποιείται διακριτικά απ’ τον καλά ορισμένο κάναβο του αστικού ιστού του Bilbao, διαμορφώνοντας ένα δίχτυ, που σε ορισμένα σημεία συγκλίνει, ενώ σε άλλα αποκλίνει, αφήνοντας ανοικτούς δημόσιους χώρους. Η λογική αυτή καταφέρνει να παντρέψει και να αναδείξει τα υπάρχοντα κτίρια της περιοχής με τις νέες – εμφανώς μεγαλύτερες – κατασκευές, ενώ παράλληλα εναρμονίζει το σύνολο με το παραποτάμιο μέτωπο. Το skyline του Zorrozaure είναι μια οδοντωτή γραμμή με κομψά κενά, που θυμίζει ίσως τις αποβάθρες των πολυσύχναστων λιμανιών του κόσμου.
Εστιάζοντας λίγο περισσότερο στην κάτοψη, παρατηρεί ένα εκλεπτυσμένο σύστημα από οικοδομικά τετράγωνα, που διαμορφώνει τόσο τη γραμμή του ορίζοντα, όσο και την επιφάνεια του εδάφους. Τα οικοδομικά αυτά τετράγωνα είναι σαν μια σειρά από πλακίδια, το καθένα μεγαλύτερο από 1000 m2, που επιτρέπουν στο έδαφος να ανταποκριθεί στην καμπύλη ράχη του ποταμού, στο οδικό δίκτυο και στον συνεχώς διαφοροποιημένο προσανατολισμό των κτιρίων, καθ’ όλη τη ροή του ποταμού. Με τον τρόπο αυτό, τα οικοδομικά τετράγωνα συμβάλουν στην ενότητα, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν τη διαφοροποίηση των επιμέρους συγκροτημάτων, καθιστώντας τα μοναδικά.
Το σχέδιο προωθεί την ανάπτυξη τριών χαλαρά καθορισμένων περιφερειών, που συνδέονται χαλαρά με τις γειτονικές περιοχές κατά μήκος του ποταμού, δημιουργώντας μαζί μεγαλύτερες και συνθετότερες αστικές ενότητες. Στη νοτιοανατολική άκρη του Zorrozaure, παρατηρείται αστική ένταση, σαν συνέχεια του ιστορικού κέντρου του Bilbao. Εδώ η δόμηση είναι πιο πυκνή από τις άλλες 2 περιφέρειες, και περιλαμβάνει κυρίως γραφεία. Αυλές και δημόσια περάσματα δημιουργούν ένα δαιδαλώδες περιβάλλον, που συνεισφέρει στην ενσωμάτωση παλιού και καινούργιου. Στη μεσαία ζώνη, αντικατοπτρίζεται το άνοιγμα του Sariko Park, που βρίσκεται στην απέναντι όχθη του ποταμού. Εδώ, απαντούμε πολλά κτίρια προς διατήρηση, κατά κανόνα βιομηχανικά, που προορίζονται για studios και αίθουσες με σκοπό την ανάπτυξη των τοπικών τεχνών. Την ίδια στιγμή, η υπάρχουσα γειτονιά, που συγκεντρώνεται γύρω από την τοπική εκκλησία, και το μικρό αμφιθέατρο, ανάμεσα στα δέντρα, διατηρούν ζωντανό το στοιχείο της ανθρώπινης κλίμακας στην πόλη. Η περιοχή αποτελεί κέντρο τεχνών, αθλητισμού και περιβαλλοντικών επιστημών και ενώνεται με το πανεπιστήμιο και το Sariko Park, μέσω μια “πράσινης” γέφυρας. Η βόρεια άκρη της χερσονήσου, θα αποτελέσει έναν σημαντικό κόμβο στη μελλοντική ανάπτυξη της περιοχής, με ένα συνδυασμό από νέες γέφυρες που ενώνουν αποτελεσματικά τα μέρη εκατέρων του ποταμού.
Εστιάζοντας ακόμα περισσότερο στον αστικό εξοπλισμό, παρατηρούμε ότι το εισόγειο των οικοδομικών τετραγώνων μεριμνά για την προστασία ενάντια στις πλημμύρες, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί χώρο για υπόγειο parking. H διαδρομή κατά μήκος του ποταμού κατηφορίζει πιο κοντά στο επίπεδο του νερού του ποταμού επιτρέποντας στους κατοίκους του Bilbao μια πιο στενή επαφή με την με το υγρό στοιχείο. Την ίδια στιγμή, τα κτίρια τοποθετούνται κάθετα στον άξονα του ποταμού, αφήνοντας μονοπάτια που επιτρέπουν στον καθένα να απολαμβάνει τη θέα. Το πλούσιο δίκτυο από δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους που παρατηρείται στο σχέδιο μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την διακριτική διαφοροποίηση των επιπέδων, προάγοντας εύκολα την ισορροπία ανάμεσα στις ανάγκες της ιδιωτικής ζωής και τις απολαύσεις της κοινοτικής ζωής. Η συνολική οργανωτική δομή των οικοδομικών τετραγώνων επιτρέπει στο πυκνοδομημένο περιβάλλον να συνάδει με την πλούσια κοινωνική δομή, με κατοίκους και εργαζομένους που στο μέλλον θα απολαμβάνουν όλοι μαζί τον υπαίθριο χώρο. Παράκτιες διαδρομές, πάρκα, η κεντρική, μικρές πλατείες και δημόσιοι κήποι, όλα ενώνονται για να δημιουργήσουν ένα αυστηρά οργανωμένο υπόβαθρο για την αστική κοινωνική ζωή.
Αναφορές
http://www.zaha-hadid.com/masterplans/zorrozaurre-masterplan
http://www.worldarchitecturenews.com/index.php?fuseaction=wanappln.projectview&upload_id=1507
http://www.archicentral.com/zorrozaurre-masterplan-for-bilbao-by-zaha-hadid-architects-10167/
http://architektones.blogspot.com/2007/10/zorrozaurre-masterplan-for-bilbao-zaha.html
http://en.wikiarquitectura.com/index.php?title=Zorrozaurre_Masterplan
